Thiết kế ánh sáng · An toàn thị giác
Chống chói không đồng nghĩa với làm mặt dựng tối đi. Mục tiêu là kiểm soát nguồn sáng, hướng chiếu và tương phản để kiến trúc vẫn rõ, trong khi người đi bộ, người lái xe và người trong công trình không phải nhìn vào vùng sáng gây khó chịu.
Chói trong chiếu sáng mặt dựng xuất hiện từ đâu?
Nguồn chói có thể là chip LED nhìn thấy trực tiếp, thấu kính có cường độ cao, bề mặt kính phản xạ hoặc vùng mặt dựng quá sáng so với nền xung quanh. Cùng một bộ đèn có thể dễ chịu khi nhìn chính diện nhưng gây khó chịu ở góc xiên của người đi bộ hoặc tài xế đang chuyển hướng.
Đó là lý do đánh giá chống chói phải gắn với vị trí người quan sát. Một ảnh phối cảnh từ xa không đại diện cho lối vào, vỉa hè, làn xe, căn hộ đối diện hay các phòng có cửa kính gần đèn.
Bốn lớp kiểm soát chói nên xử lý theo thứ tự
- Vị trí: giấu nguồn sáng sau gờ, lam hoặc chi tiết kiến trúc khi điều kiện bảo trì cho phép.
- Quang học: chọn góc chiếu và phân bố sáng phù hợp với kích thước vùng đích, tránh dùng chùm rộng rồi cắt sáng bằng dimming.
- Phụ kiện: louver, snoot, visor hoặc tấm chắn giúp hạn chế góc nhìn trực tiếp nhưng phải kiểm tra nhiệt và thoát nước.
- Điều khiển: đặt mức sáng và kịch bản theo giờ. Cảnh đầu tối, giờ cao điểm và đêm muộn không nhất thiết dùng một mức.
Nếu vị trí và quang học đang sai, giảm công suất chỉ làm bề mặt tối hơn mà chưa chắc loại được điểm chói. Nên sửa nguyên nhân hình học trước rồi mới tinh chỉnh mức sáng.
Mock-up chống chói cần kiểm tra những điểm nhìn nào?
Người đi bộ và lối vào
Đi theo hướng tiếp cận thật, thay đổi chiều cao mắt và quan sát tại đoạn người dùng dừng lại.
Làn xe và nút giao
Kiểm tra theo hướng nhìn của người lái ở các điểm rẽ, lên dốc hoặc chuyển làn gần công trình.
Cửa sổ trong công trình
Xem từ phòng phía sau mặt dựng, nhất là vị trí nghỉ, làm việc hoặc lưu trú.
Khu lân cận
Kiểm tra phản xạ và chùm sáng vượt ranh giới từ các hướng đối diện hoặc cao độ khác.
Checklist chống chói trước nghiệm thu
- Không nhìn thấy trực tiếp nguồn LED tại các điểm nhìn chính đã thống nhất.
- Chùm sáng nằm trên vùng kiến trúc cần nhấn, không vượt vào cửa sổ hoặc làn giao thông.
- Vật liệu phản xạ được kiểm tra ở nhiều góc, không chỉ từ vị trí chụp ảnh đẹp nhất.
- Các cảnh điều khiển được chạy đủ từ đầu tối tới đêm muộn.
- Ảnh và biên bản ghi rõ vị trí, cấu hình đèn, góc chỉnh cùng thay đổi sau mock-up.
Với dự án có yêu cầu định lượng, tiêu chí phải được xác lập trong hồ sơ thiết kế và đối chiếu đúng tài liệu áp dụng. Xem thêm quy trình kiểm tra ánh sáng tràn để phối hợp kiểm soát chói và ảnh hưởng tới khu vực sử dụng.
Muốn kiểm tra chống chói ngay từ giai đoạn thiết kế?
Gửi mặt bằng, mặt đứng và các điểm nhìn quan trọng để Toàn Phát đề xuất phạm vi mô phỏng và mock-up phù hợp.
