Không gian di sản · Chiếu sáng mặt tiền
Làm mới ánh sáng quanh Hồ Gươm không đồng nghĩa làm mọi mặt tiền sáng hơn. Khi nhiều lớp kiến trúc, cây xanh và tuyến đi bộ cùng hiện diện, cần chọn thứ tự nhìn và giữ những khoảng tối có giá trị.
Chuyện quy hoạch nào đang được lấy ý kiến?
Ngày 18/9/2026, Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội thông tin về việc tổ chức lấy ý kiến đối với các nhóm đồ án khu vực hồ Hoàn Kiếm và sông Hồng. Đó là một bước trong quy trình lập quy hoạch; không thể xem hình ảnh hay phương án đang thảo luận là quyết định cuối cùng cho từng mặt tiền.
Từ góc độ thiết kế ánh sáng, câu hỏi đáng bàn là: nếu không gian đi bộ và hình ảnh kiến trúc được chỉnh trang, đâu là giới hạn để mặt tiền có sức sống buổi tối mà không lấn át cảnh quan chung?
Giữ thứ tự thị giác của cả tuyến phố
Một tuyến ven hồ có nhiều người sử dụng cùng lúc: người đi bộ nhìn gần, người ngồi nghỉ nhìn lâu, người trong công trình nhìn ra ngoài. Không thể lấy độ nổi bật của riêng một cửa hàng làm tiêu chí duy nhất. Nên xác định đâu là nhịp kiến trúc cần đọc, đâu là lối vào cần thấy rõ và đâu là vùng nên được để tối để cây, mặt nước và bầu trời còn hiện diện.
Từ lối đi gần
Kiểm tra điểm nhìn thấp: nguồn đèn có lộ vào mắt, bậc cửa và biển chỉ dẫn có đọc được?
Từ phía đối diện
Thử nhìn cả dãy nhà: điểm nhấn nào giúp đọc hình khối, điểm nào phá nhịp vì quá sáng?
Từ cửa sổ lân cận
Kiểm tra ánh sáng tràn và thời gian bật đèn để không tạo phiền nhiễu về đêm.
Đẹp vào lúc đông người, dễ chịu khi phố đã vắng
Một cảnh sáng phục vụ giờ hoạt động không cần giữ nguyên suốt đêm. Có thể phân vùng đèn mặt tiền, cửa hàng, lối đi và chi tiết kiến trúc theo lịch riêng; sau giờ cao điểm giảm phần trang trí không còn cần thiết. Các nguyên tắc chiếu sáng ngoài trời của DarkSky và IES nhấn mạnh việc dùng ánh sáng có mục đích, hướng vào nơi cần và chỉ dùng khi cần. Đây là khung tham khảo thiết kế, không phải quy định riêng cho Hồ Gươm.
Màu ánh sáng cũng cần xem trên vật liệu thật: lớp vữa cũ, gạch, kính và cây xanh phản ứng khác nhau. Không nên chốt nhiệt độ màu hoặc độ sáng cho cả tuyến chỉ từ một ảnh phối cảnh. Một đoạn thử tại hiện trường, quan sát ở ba vị trí trên và ghi lại cảm nhận người sử dụng sẽ hữu ích hơn.
Trước khi cải tạo mặt tiền, cần chuẩn bị gì?
Với công trình riêng, hãy thu thập ảnh mặt đứng ngày và đêm, vật liệu, vị trí đèn, biển hiệu, cửa sổ lân cận, nguồn điện và lịch vận hành. Đối chiếu hồ sơ quy hoạch, yêu cầu bảo tồn và thủ tục áp dụng cho đúng địa chỉ trước khi đề xuất thay đổi. Bài bốn góc kiểm tra chói người đi đường có thể dùng như bước khảo sát ban đầu.
Bắt đầu từ góc nhìn thật
Nếu đang rà phương án chiếu sáng mặt tiền ở khu vực có giá trị cảnh quan, Toàn Phát có thể cùng kiểm tra điểm nhìn, ánh sáng tràn và kịch bản vận hành trên hồ sơ và hiện trạng. Phương án cuối cần tuân thủ yêu cầu của địa điểm và cơ quan có thẩm quyền.
