Tiêu chuẩn & kỹ thuật
TCVN 13608:2023 là điểm tham chiếu quan trọng khi lập, kiểm tra và nghiệm thu thiết kế chiếu sáng nhân tạo bên ngoài công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật.
TCVN 13608:2023 áp dụng cho phạm vi nào?
Theo trang tra cứu chính thức của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, TCVN 13608:2023 có tên “Chiếu sáng nhân tạo bên ngoài các công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật – Yêu cầu thiết kế”, được công bố theo Quyết định 2561/QĐ-BKHCN ngày 13/11/2023 và hiện còn hiệu lực.
Tiêu chuẩn được dùng khi thiết kế mới, xây dựng, cải tạo, kiểm tra và đánh giá hệ chiếu sáng nhân tạo bên ngoài. Phạm vi bao gồm nhiều khu vực như công trình kiến trúc, tượng đài, quảng trường, công viên và hạ tầng kỹ thuật. Một số không gian đặc thù như sân bay, sân ga và vườn chuyên dụng không nằm trong phạm vi áp dụng; dự án phải nhận diện đúng loại công trình trước khi dùng.
Tiêu chuẩn ảnh hưởng thế nào tới hồ sơ chiếu sáng?
Đối với chủ đầu tư và tư vấn, giá trị của tiêu chuẩn không nằm ở việc chọn một con số đơn lẻ. Hồ sơ cần xác định nhiệm vụ thị giác, khu vực cần chiếu sáng, phương án bố trí, điều khiển, an toàn điện, khả năng bảo trì và cách kiểm tra sau lắp đặt. Đây là lý do một phối cảnh đẹp chưa thể thay thế bản vẽ kỹ thuật và tính toán.
- Phân vùng: mặt dựng, lối đi, sảnh, cảnh quan và khu kỹ thuật có yêu cầu khác nhau.
- Quang học: kiểm soát hướng chiếu, độ đồng đều và chói lóa.
- Điện – điều khiển: tổ chức nguồn, mạch, lịch vận hành và kịch bản.
- Nghiệm thu: đo kiểm tại hiện trường trong điều kiện đã thống nhất.
Áp dụng vào chiếu sáng mặt dựng
Chiếu sáng kiến trúc phải đồng thời làm rõ hình khối và hạn chế ánh sáng không mong muốn. Đèn cần được căn góc để ánh sáng nằm trên bề mặt mục tiêu, không chiếu thẳng vào mắt người sử dụng hoặc phát tán lên bầu trời. CIE 150:2017 và tuyên bố CIE PS 003:2025 cũng là tài liệu tham khảo hữu ích khi dự án cần kiểm soát ánh sáng xâm nhập và ô nhiễm ánh sáng.
Trong thực tế, một mock-up ban đêm giúp phát hiện sớm vệt sáng, điểm nóng, sai màu vật liệu và vị trí gây chói. Sau thi công, cần lưu cảnh điều khiển và góc căn chỉnh đã duyệt để việc bảo trì không làm thay đổi ý đồ.
Checklist cho chủ đầu tư trước khi phê duyệt
- Xác định dự án có thuộc phạm vi TCVN 13608:2023 hay cần thêm tiêu chuẩn chuyên ngành.
- Yêu cầu hồ sơ nêu rõ tiêu chí thiết kế, vùng tính toán và giả định đầu vào.
- Kiểm tra catalogue, quang học, cấp bảo vệ và phương án bảo trì của thiết bị.
- Thực hiện mock-up với vật liệu thật tại góc quan sát đại diện.
- Thống nhất phương pháp đo, thời điểm đo và biên bản nghiệm thu.
Lưu ý: bài viết này giải thích phạm vi và cách tiếp cận, không thay thế bản tiêu chuẩn chính thức hoặc tư vấn kỹ thuật cho một dự án cụ thể.
Nguồn tham khảo chính thức
Cần rà soát phương án theo tiêu chuẩn dự án?
Toàn Phát tiếp nhận bản vẽ, hình ảnh hiện trạng và yêu cầu vận hành để tư vấn giải pháp phù hợp cho công trình trên toàn quốc.
